RAHA
WORLD INDEPENDENT WRITERS' HOME
| Poetry | Professional Literature | RAHA CHARTER | |
| Short Story | Literary Criticism | RAHA Membership | |
| Author Index | Opinion | RAHA BOOK |
از سرزمين اسطوره هاي چند رگهـ روايت دوم كامران مير هزار دوست دارم به ساختي اسطوره اي از زن اشاره كنم و آن را با نماد بي همتاي سرزمين تاريخي پاروپاميسس Paropamisus پيوند دهم ، به نماد بي همتاي « شاخ گوزن » در جريان يك مراسم آييني. دريغم مي آيد اسطوره و نمادي كه سينه به سينه به روزگار ما كشيده شده بين افراد اندكي محدود بماند. [ شبي « الان قوا » مادر دو فرزندش شد كه حاصل آميختگي الان قوا و نور بود ] . اين افسانه اي با اندام هاي اسطوره اي ست كه سينه به سينه آمده و ما را متوجه خود كرده است . الان قوا دختر پادشاه ، بعداز مرگ پدر ،با برادر و مادرش زندگي مي كرد ، پس از مدتي علايم بارداري در او مشاهده مي شود ، شايد او به ما خيانت كرده است و در ترديدي آشكار خانواده اش با پاسخ الان قوا مواجه مي شوند : « شب هنگام سقف برداشته مي شود ، نوري از بالا مي تابد و هم بستر مي شود و اين بارداري حاصل آميختگي با نور است . » الان قوا پس از مدتي دو پسر به دنيا مي آورد كه در افغانستان اجداد دو طايفه ي « نوري ها » ناميده شده كه هم چنان به اجزايي از اسطوره ي الان قوا مبدل شده اند. اكنون اين افسانه با پيكره بندي اسطوره اي مارا متوجه خود كرده و از لابلاي حصارها خود را عبور داده تا به سخن در آيد ، اين در حالي ست كه يك زن بدون حضور در پايگاه هاي اجتماعي قدرت در افغانستان بدل به قهرماني لابه لاي اساطير مي شود ، جايي دور از حصار قدرت و ضمن اين كه از درون و از نا خود آگاهي اجتماعي سر بر مي كند . اكنون الان قوا زنده و ناميراست و نوع مخاطب قرار گرفتن او ما را به زوايا ي پنهان اجتماعمان راهبري مي كند. ما را به اجتماعي بسته و ديكتاتورمآبانه مي برد و از سويي ديگر به اجتماعي نرم و پذيرنده ي گونه گوني . الان قوا آميخته با جهان گونه گوني نوعي را مي سازد با نمادها و منبت كاري هايي از اسطوره . او بي گمان پا به دنياي اساطيري مي نهد كه مي تواند مثل پتانسيل و تواني معنوي در جريان زندگي صاحبانش فعالانه باشد. دختر پادشاه ، نور و دو پسر ، همه كنار هم قرار مي گيرند و جايي دور از روايت معمول زندگي پا را از حدود عقلانيت بيرون مي گذراند و اولين گام ها را در راه تبديل شدن به اسطوره بر مي دارند، نور از بالا مي آيد سقف برداشته مي شود و اين خود مي تواند ما را به منبعي مابعدالطبيعي برساند. نور حاصل نوعي مابعدالطبيعه است كه هم چون خدايان كهن به جايگاه مابعدالطبيعي محدود نيست و پا به طبيعت مي گذارد و با بشرمي آميزد . سوي ديگر اين بازي الان قوا ست . الان قوا با مابعد الطبيعه مي آميزد و امكاني بشري را مي نماياند ، براي دسترسي به نوعي ديگراز مابعدالطبيعه ، نـوعي رابطـه اي بينابين با مابعد الطبيعه و طبيعه و دستيابي و وصل شدن هردو . اسطوره ي الان قوا ضمن اين كه حكايت از وصل شدن به مابعد الطبيعه مي كند ، زمين را نيز به چالش در مي آورد و اولين خصلت خود را در جهان اسطوره مي نماياند . يعني اجراي شيوه ي خاصي از بودن ، كاملاً منحصر به فرد و يگانه با پي رنگ هايي اجتماعي كه بتواند با وصل شدن به مابعد الطبيعه به اسطوره منجر شود، الان قوا ، حكايت از بودن در جامعه اي ديكتاتورمآبانه نيز هست كه براي اجراي شيوه هاي غير معمول بودن و زندگي بايد تن به اساطير داد. امكاني براي بروز الان قوا و شيوه هاي گوناگون ديگر در چنين جامعه اي نيست . تنها با وصل شدن به جهان غير عقلاني مي توان آزاد بود و شيوه هاي گوناگون زيستن را به رخ كشاند . جهان عقلاني ، جهان مشخص و با نظمي مشخص است ، صورت بندي عقل در جامعه ي الان قوا اجازه ي بروز گونه گوني را گرفته است و تقريباً مسيرها براي تنوع مسدود مي باشد ، الان قوا ناچار است كه ازخود بگذرد و به اسطوره بدل شود ، مقابل اسطوره نمي توان ايستاد ، براي اسطوره نمي توان مرز گذاشت و آن را در جغرافيا و عقل محدود كرد. براي همين ست كه من فكر مي كنم تغييرات تاريخي در سرزمين ما ابتدا از مسيرهاي مابعد الطبيعي صورت گرفته. از رؤيا . تخيل ، نماد، افسانه، و اسطوره . مثال هاي زيادي را مي توان آورد كه چگونه تبارشناسي يك افسانه ما را به صورت بندي گوناگون اجتماع مي برد. يعني افسانه از نشانه هاي گوناگون و چندپاره شكل يافته است. افسانه ي مشهور « بندامير »ضمن اينكه با عناصر خاور دور هم چون « اژدها » آميخته ، عناصر گوناگوني از بوديسم ، مهرپرستي ، و حتا اسلام را نيز در خود جاي داده است . افسانه هاي مربوط به كهن ترين معبد آرياناي باستان ،در « بلخ بامي » ما را به تلاقي اعجاب آور بوديسم و مهر پرستي مي برد. پاروپاميسس باستاني افغانستان مهد اسطوره ها و افسانه هاي « چندرگه » چند لايه و ساخته شده از نشانه هاي متفاوت فرهنگي ست. آميختگي بوديسم ، مهرپرستي ، تمدن يوناني ، مغولي ،چيني، و حتا اسلامي علاوه بر آثار و ابنيه هاي تاريخي در افسانه ها ، نمادها و اساطير تأثير بنيادي گذاشته است . اسطوره ي الان قوا ضمن اين كه از بستر ديكتاتورمآبانه سر بر مي كند ، راوي چند گانگي و پذيرندگي جامعه ي افغانستان نيز هست ، گذار زندگي « الان خوا » ي « مغولي » را به پاروپاميسس باستاني كشاند ، در پاروپاميس الان خوا در شرايطي قرار گرفت كه با اجزا و نشانه هاي فرهنگي ديگر تركيب شده و بدل به قهرماني لابلاي اساطير شد . در پاروپاميسس نام او با تغييري « الان قوا » خوانده شد ، اهالي پاروپاميسس ماجراي او را پس از پيوستن به اساطير دهان به دهان نقل كردند و اكنون او الان قوا زنده و ناميراست ، به نظر من الان قوا اكنون از حصارهاي زمان گذشته و چون ماجرايي اسطوره اي در سرگذشت صاحبانش فعالانه هست. ما اكنون او را فرا خوانده ايم ، در اين مجلس ، در بين اين كلمات و اين نوشته .بگذاريد او را با يك نماد گويا در سرزمين اسطوره هاي چند رگه ي پاروپاميسس پيوند دهيم ، با نماد ي كه بتواند در ساخت اسطوره اي الان قوا همراه شده و در تركيبي هماهنگ جاري شود ، در بستر زمان جاري شود، يعني همان انتظاري كه از اسطوره هست ، يعني فرا رفتن از ابعاد مكان و ابعاد زمان ، همان چيزي كه اكنون الان قوا را به ميان اين كلمات كشانيده است . بگذاريد در يك مراسم آييني بر حجله ي ناپيداي عروسي او نماد شاخ گوزن را قرار دهيم و تركيب آميخته با مراسم آييني سرزمين پاروپاميسس را بنگريم . شاخ گوزن بر حجله ي ناپيداي عروسي او مي تواند از او حمايت كرده ، او را در مقابل« نيروهاي شر» ياري كند . حركت درخت وار شاخ گوزن به بالا تمايل آن را به وصل شدن به مابعد الطبيعه مي رساند و بر آزادي تأكيد مي كند . ريخت فيزيكي شاخ گوزن ، ريخت آزاد و رها ست به فضا تعلق دارد و از آن فضا و مابعد الطبيعه است . شاخ گوزن به الان قوا توان پايداري هم چنان مي دهد و حركت مابعد الطبيعي او را تأييد مي كند ، حركت به سمت زلال و پاك نور در مسيري به سمت بالا ، به جايي از تصور خود مابعد الطبيعه ، هم چون شاخ رها و بالا رونده ي گوزن به جايي از تصور خود مابعد الطبيعه. فكرمي كنم هنوز شاخ گوزن بر پرده هاي تازه عروسان باقي مانده از پاروپاميسس باستاني هست . الان قوا هم به گمانم هم چون عروسان پاروپاميسس شايسته ي پرده هاي گلدوزي شده ي شاخ گوزن باشد. شاخ گوزن به تصور ما از اسطوره ي الان قوا بعد و ميدان وسيع تري مي دهد ،ژرف تر مي شود و جامعه ي پاروپاميسس يان را بيشتر و بهتر مي نماياند . جامعه ي ديكتاتورمآبانه و جامعه اي خواهان آزادي و پذيرنده ي تنوع و گونه گوني . اين جامعه ، تنوع خواهي را از راه باز گذاشتن مسير مابعد الطبيعي خود به نمايش گذاشته است و ديكتاتورمآبانگي را در مكانيزم هاي نابرابر قدرت در خانواده ، آبادي ، شهر ،و اجتماع . تنوع خواهي در اين جامعه ناچار است از مسير غير ملموس تري وارد شود ، از مسير اسطوره و البته تخيل. تخيل و اسطوره را مي توان وجب به وجب در پاروپاميسس باستان يافت ، رواج تخيل و اسطوره مشروط به نوعي آزادي ست ، در حقيقت گريزي از زندان و حصار عقل است . گريزي نامرئي و لمس نشدني در قصه هاي شبانه اي كه كهنسالان براي جوان تر ها بازگو مي كنند و باز جوان ترها كهنسال مي شوند واين مسير نامرئي را به روي جوان ترهاي بعد مي گشايند . اكنون الان قوا و نماد شاخ گوزن مسير نامرئي و لمس نشدني را پيموده است ، كلمه به كلمه ، سينه به سينه و اينجاست در بين ما در بين اين كلمات . |
kamran@rahapen.org
|
|
Copyright © All Rights Reserved for RAHA world independent writers' home |