واژه از حجم هندسه وار خود بيرون آمده است و در واكنش هاى ديگر بايد شركت كند . در واقع اينجا ديگر واژه در واقعيت مستقل خود وديگر واژگان همراه با ساحت ذهن نويسنده در يك امكان جديد حاضر مى شود و با تغيير طيف انرژى خود و تاثيرگذارى و تاثيرپذيرى از شكلى به شكل ديگر به حركت در مى آيد و در اين حركت هربار تصويرهاى ديگرى از خود را مى آفريند ،اين امكان ،متفاوت بودن و از سطحى به سطح ديگر دائم در حركت بودن را به شكل بيرونى واژه مى دهد. خواننده با هربار خواندن خود را مى تواند بر اساس ذهن متراكم خود در آن لحظه در تصويرهاى جديد از يك متن قرار دهد و به فرايندهاى متفاوتى دست بيابد.

اينجا ما ديگر سه دنيا يعنى، واژه و يا اختصاراً زبان ، نويسنده و متافيزيك نداريم بلكه همگى با حفظ واقعيت مستقل خود چهره هاى تبديل شده به يكديگر هستند . يك دنيا با ابعادى غير قابل تعريف از نظر اندازه گيرى مگر زمانى كه به رها شدن انرژى اين مكان ها و تصويرها در ذهن برسيم تا بتوانيم شدت و ضعف اين فرايند را به قدرت درك برسانيم. اين امكان تنها در دو سطر از يك شعر يا چند سطر خلاصه نمى شود در واقع اين تنها جايى است كه زبان شعر با بافت كلى حاكم بر شعر بايد يكى شود و در ساخت و ساحتى يكپارچه شركت كند . اين حضور بايد راحت و بدون سكته هاى تصويرى باشد تا زبان در ماهيت جذب ودفع انرژى فعال بماند. متن در اين صورت به زمان حضور خود دست مى زند يعنى جداى از زمان تقويمى براى خود زمان جديدى را تعريف مى كند كه در واقع اين زمان همان زمان كيهانى است. جايى كه ابزارى براى سنجيدن آن نداريم و تنها مى توانيم قسمت هايى از آن را درك كنيم .

متن در اين مرحله بايد بتواند از وضوح ديدارى برخوردار شود و همين طور از زواياى مختلف به تبديل هاى متفاوت و شايد متناقض از خود فرصت حضور بدهد. در واقع ما به راحتى وارد متن شويم و در حضور ذهن خود به آن نگاه كنيم و از امكان هاى تصوير و درك آن بهره مند شويم .

 (  راز اين حرف ها را خودت مى فهمى

2 - واژه در فرايند تاثيرگذارى و تاثيرپذيرى

  كه پيام مى فرستي در خواب

  پيرمردى را كه وزنش سنگين شده ميگى : آهاى !

  و صبح كه روى حرف هايش باران مى بارد

  از جنگل مى آيى و صداى شيهه ى اسب شنيده مى شود

  بچه ها مى گوين : بابا كى بود ؟

- هيشكى نبود ، كسى نبود ، هيشكى نبود

  يكى بود يكى نبود

  و ستاره اى كه سوخت يادش بخير. )

(  چشم بسته ام

  چشمانم را بسته ام

  تا ديگر اشك به سراغم نيايد

  مى خواهم از جلوى همه ى گلوله ها فرا ر كنم

  از جايى كه بارها شهيد شدم

  بر خاستم

  دوباره شهيد شدم

  مى خواهم از لاى همه ى نقاشى ها محو شوم

  از حركت مضطرب تاش ها

  از قلم موها

  حتا از نگاه گريان كسى كه مرا نقاشى مى كرد . كتاب مهر )

 ( گر چه مى گفت كه زارت بكشم مى ديدم

  كه نهانش نظرى با من دل سوخته بود …

  در ازل پرتو حسنت ز تجلى دم زد

  عشق پيدا شد و آتش به همه عالم زد …  ، حافظ )

  ( و اين سادگى روزهاى رفته است

  روزهايى كه مى روند

  و باقى مى ماند از آنها فقط همين چهره هاى مغمومى در دو سمت

  و صداهاى خسته اى در دو سو

  و ما كه روى لغت ها مكث مى كنيم

  هرگز نمى فهميم چى گفته ايم

  و پاسخ ما چيست

  در ميان اين گيرو دار

  آب ها از خروش مى افتند

  و ابرها مى دوند

  روزها مى آيند و خروس ها صدا مى كنند از دور

 از دور تو اگر مى آمدى

  كسى به شادى من نبود .   كتاب ديو و پرى )

در اين شعرها تصوير بيرونى وظاهرى كلمات را در كنار ساخت يكدست و ظاهراً ساده آن ها كه قرار بدهيم به راحتى تصويرها ما را از سطح به ارتفاع حضور هدايت مى كنند جايى كه مثلاً : پيام مى فرستى در خواب /   تا سطر چهارم كه ناگهان ما در ابتداى درك  بيرون آمدن ازيك جنگل هستيم تنها با يك صدا  / از جنگل مى آيى و صداى شيهه ى اسب شنيده مى شود /  تا روايت ساده ى / يكى بود يكى نبود  / و تلنگر پايانى كه ما را در فضا رها مى كند تا خود را به آرامى برگردانيم ، با /  وستاره اى كه سوخت يادش به خير . ما در ارتفاع حضور واژه ها به راحتى پيش مى رويم و در فرايند تبادل تصوير و انرژى قرار     مى گيريم. رابطه ى متافيزيكى زبان شعر را نگاه كنيم ، ما با خواندن شعر بدون آن كه زمان حضور خود را حدس بزنيم به شعر وارد مىشويم و از زواياى مختلف مى توانيم در فرايند تاثير هسته هاى كلام قرار بگيريم . مثلاً به آخر شعر نگاه كنيم . ستاره اى كه سوخت يادش به خير . شاعر در واقع در همين نقطه يك بار ديگر شعر را شروع كرده است و ما اين بار در ذهن خود به دنبال شعر و ادامه ى آن جريان مى يابيم.

و يا در شعر ديگر از  ( و اين سادگى روزهاى رفته است ) ما در دو فاصله ى بى نهايت شعر در ابتدا با زمان در حركت روبه رو مى شويم كه در جريان است و خيلى نرم ما را به عكس العمل وادار مى كند اين فضا به همان اندازه كه دور از دست و تصور به نظر مى آيد به راحتى در فضايى در سطر بعدى جمع مى شود و خود را در يك اندازه ى قابل ديده شدن ، دو فضاى بى نهايت را در خود نگه مىدارد/  و باقى مى ماند از آنها فقط همين چهره هاى مغمومى در دو سمت

و صداهاى خسته اى در دو سو/ ما از حركت به ايست تصاوير مى رسيم و زاويه ديد خواننده از فضاى بى نهايت تا تصويرهاى نهفته در سطرهاى پيش به مكث و زوم كردن در تصاويرى مى رسيم كه ثابت هستند تا ما در فرايند كشف و درك آن ها خود را قرار دهيم و اين بار با ذهن خود به حركت در پوسته ى واژگان تن بدهيم ./ و ما كه روى لغت ها مكث مى كنيم … در اينجا نيز ما نه تنها در شعر از سطحى به سطح ديگر بلكه از فضايى در فضاى ديگر قرار مى گيريم تا آفرينش پيكره ى زبان شعر شاعر و فرايند متافيزيكى زبان او را ببينيم و خود نيزبا امكان هاى ذهن خود از اين تبادل انرژى در فضاهاى مكمل هم با شعر همراه شويم .

در شعر ديگر ما با حركت شروع مى كنيم و شاعر از جايى به جاى ديگر كه به سهولت قابل تعريف و يافتن هستند ما را به مكان ديگر هدايت مى كند و اين حركت را ما در سطر ابتدايى شعر با نديدن همراه داريم . چيزى كه ما به آن بايد تن دهيم تا در وهله ى اول به شعر راه يابيم نديدن است . پيدا كردن تصويرها در چشمانى بسته تا تمام تصويرها نه در بيرون كه در ذهن شاعر و خواننده شكل بگيرد و فضاى متفاوت و گاه متضاد را ما با هم در يك ظرف ذهنى داشته باشيم و حركتى كه از كنش اين تصويرها شكل مي گيرد. ما با نديدن هم وادار به پاسخ گويى هستيم و اين يعنى حضور در فضايى كه شاعر مى يابد تا بارذهن و كلام انتخابى خود را در اين امكان زمان و زبان بگويد و ترسيم كند . تضاد  و مكمل قرار دادن اين تضادها در يك ظرف زبانى و يك نتيجه گرفتن در يكپارچگى مفهوم فضاى چند وجهى و چند لايه اى را به وجود     مى آورد همان وقت كه در نديدن يكى مى شويم و عمل زنده ى گريستن را داريم به اين فضا وارد مى شويم  اين كارى است كه در بعد از هر بار مردن سر زده است . در واقع دو حضور از هستى و نيستى درهم نه در كنار هم و نه جداى از هم و نه مكمل هم بلكه در هم و يكى شده با هم ، يكى در ديگرى و برعكس. اين حضور فضاهاست كه امكان ديده شدن متفاوت را به متن مى دهد .

ما با هربار ديدن بايد بتوانيم خود را در سطحى خاص از شعر بيابيم . يعنى امكان چند وجهى بودن را در واژه بگذاريم .و يا درست تر است بگوييم اين واژه هاى انتخابى شاعر است كه بايد اين امكان را به ما بدهد تا در تصويرهاى ديگر واژه حاضر شويم و به آفرينش زبان راه بيابيم .

ما براى رسيدن به يافتن فضاهاى بكر ناگزير به درك كامل واژه هستيم و تا اين اتفاق نيفتد و ما به يكى شدن خود در زبان هستى نرسيم اين قابليت را پيدا نخواهيم كرد كه با ساده ترين تصويرها غنى ترين تعريف ها و تاثيرها را به وجود آوريم .

در مقاله هاى بعدى به مفاهيم ديگر خواهيم پرداخت هرچند به ناچار هرجا لازم باشد باز از ماهيت واژه با ابعاد چند وجهى بودن گفته خواهد شد .